Wieczorem, 22 stycznia 2026 r. zmarł prof. Andrzej Januszajtis – wybitny badacz i popularyzator wiedzy o Gdańsku, Honorowy Obywatel Miasta Gdańska, przewodniczący Rady Miasta w latach 1990-1994, wieloletni prezes Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”, ale również absolwent kursu przewodnickiego (rocznik 1965), redaktor czasopisma „Jantarowe Szlaki” oraz Honorowy Członek Koła Przewodników Miejskich i Terenowych im. Franciszka Mamuszki.

Andrzej Januszajtis urodził się 18 sierpnia 1928 r. w Lidzie (obecnie Białoruś), ale w 1933 r. wraz z rodzicami zamieszkał w Lublinie. Tam też po wojnie zdał maturę w Liceum im. Hetmana Jana Zamoyskiego. W 1948 r. rozpoczął studia na Politechnice Gdańskiej, które ukończył jako magister inżynier. Od 1953 r. studiował również w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Sopocie w klasie fortepianu.

Jako absolwent Wydziału Mechanicznego PG rozpoczął pracę w Katedrze Fizyki, gdzie obronił doktorat, a w 1969 r. objął stanowisko docenta, zajmując się dalszą pracą naukową oraz dydaktyką, m.in. opracował i wydał trzytomowy podręcznik „Fizyka dla politechniki”. Był współzałożycielem i pierwszym dziekanem Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej piastując to stanowisko w latach 1983-1986, a przed przejściem na emeryturę pracował w Katedrze Fizyki Molekularnej.

Równolegle z działalnością akademicką Andrzej Januszajtis pogłębiał wiedzę na temat historii Gdańska. W 1965 r. ukończył kurs organizowany przez nasz Oddział, zdobywając uprawnienia przewodnika miejskiego. Dwa lata później został przewodniczącym Towarzystwa Miłośników Gdańska. Walczył wtedy o uratowanie Wartowni nr 1 na Westerplatte przed rozbiórką, kiedy obiektowi zagroziły plany rozbudowy kanału portowego i nowego nabrzeża.

Przyczynił się też do powrotu do Gdańska i na Pomorze wielu zabytków wywiezionych w czasie II wojny światowej do Niemiec, w tym skrzydła ołtarza Ferberów z Kościoła Mariackiego, księgozbioru Towarzystwa Przyrodniczego oraz dzwonów z kościołów w Stegnie i Cedrach Wielkich. Ponadto, dzięki jego staraniom w Kościele Mariackim został odbudowany zegar astronomiczny, a kościół św. Katarzyny uzyskał nowy 50-dzwonowy carillon.

Był postacią znaną ze swojej miłości do Gdańska, jego historii, kultury i zabytków. Autorem wielu publikacji, wśród których należy przede wszystkim wymienić kultowy przewodnik „Z uśmiechem przez Gdańsk”, ale także liczne książki popularnonaukowe czy cotygodniowe felietony publikowane w „Gazecie Wyborczej Trójmiasto”. Ponadto, zasiadał w komitecie redakcyjnym czasopisma turystyczno-krajoznawczego „Jantarowe Szlaki”.

Andrzej Januszajtis był również zaangażowany w działalność społeczną. W 1990 r. jako reprezentant Komitetów Obywatelskich został członkiem, a wkrótce przewodniczącym Rady Miasta Gdańska pierwszej kadencji. Należał do wielu gdańskich organizacji i stowarzyszeń, m.in. był wieloletnim prezesem Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”, zasiadał w kapitułach Medalu św. Wojciecha i Medalu Księcia Mściwoja II.

W uznaniu zasług dla popularyzacji wiedzy o Gdańska w 2002 r. prof. Andrzejowi Januszajtisowi nadano honorowe obywatelstwo miasta Gdańska, a w 2011 r. honorowe członkostwo Koła Przewodników Miejskich i Terenowych im. Franciszka Mamuszki. Został także odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Pro Mari Nostro. Był laureatem Nagrody Artystycznej Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki, Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury, Nagrody Miasta Gdańska Splendor Gedanesis oraz Wielkiej Pomorskiej Nagrody Artystycznej.

Jednym z jego ostatnich wyróżnień był Nagroda Marszałka Województwa Pomorskiego Gryf Pomorski przyznana za całokształt działalności dla rozwoju turystyki w naszym regionie, wręczona 10 października 2025 r. podczas Regionalnych Obchodów Światowego Dnia Turystyki.

Prof. Andrzej Januszajtis był mentorem dla wielu pokoleń krajoznawców i przewodników. Na zawsze pozostanie w naszej pamięci!

Pogrążonej w żałobie Rodzinie i przyjaciołom Profesora składamy najszczersze kondolencje…

*  *  *

Msza święta pogrzebowa rozpocznie się w czwartek, 29 stycznia 2026 r. o godz. 10.00 w Bazylice Mariackiej w Gdańsku. Przed nabożeństwem o godz. 9.30 odprawiona zostanie modlitwa różańcowa.

Pogrzeb odbędzie się tego samego dnia ok. godz. 12.45 od Bramy Głównej na Cmentarzu Srebrzesko.
Translate